وَهُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ، هَذَا عَذْبٌ فُرَاتٌ وَهَذَا مِلْحٌ أُجَاجٌ؛ وَجَعَلَ بَيْنَهُمَا بَرْزَخًا وَحِجْرًا مَّحْجُورًا

 سوره مبارکه فرقان، آیه 53

و اوست آن كسى كه دو دريا را موج‏زنان [در كنار يكديگر ]رها ساخته، در حالى كه اين يكى شيرين [و] گواراست و آن ديگرى شور [و] تلخ؛ و ميان آن دو فاصله ‏اى قرار داد، و مانعى كه [از آميخته‏ شدن آن دو به يكديگر] جلوگيرى شده است

  "مسأله اين است كه بعد از صلح امام حسن مجتبى‏(عليه ‏الصّلاة و السّلام)، كار به شكلى هوشمندانه و زيركانه تنظيم شد كه اسلام و جريان اسلامى، وارد كانال آلوده‏ اى كه به نام خلافت - و در معنا سلطنت - به وجود آمده بود، نشود.

اين، هنر امام حسن مجتبى‏(عليه‏ السّلام) بود.

 امام حسن مجتبى‏ كارى كرد كه جريان اصيل اسلام - كه از مكه شروع شده بود و به حكومت اسلامى و به زمان اميرالمؤمنين و زمان خود او رسيده بود - در مجراى ديگرى، جريان پيدا بكند؛ منتها اگر نه به شكل حكومت - زيرا ممكن نبود - لااقل دوباره به شكل نهضت جريان پيدا كند. اين، دوره‏ ى سوم اسلام است....


اسلام، دوباره نهضت شد. اسلام ناب، اسلام اصيل، اسلام ظلم‏ ستيز، اسلام سازش‏ ناپذير، اسلام دور از تحريف و مبرّا از اين‏كه بازيچه‏ ى دست هواها و هوسها بشود، باقى ماند؛ اما در شكل نهضت باقى ماند....

 

جريان ]سلطنت[، همين‏طور ادامه پيدا كرد. در كنار اين، جريان مسلمانىِ اصيل، جريان اسلام ارزشى، جريان اسلام قرآنى - كه هيچ‏وقت با آن جريان حاكم، اما ضد ارزشها كنار نمى ‏آمد - نيز ادامه پيدا كرد كه مصداق بارز آن، ائمه‏ ى هدى ‏(عليهم ‏الصّلاة و السّلام) و بسيارى از مسلمانانِ همراه آنان بودند. به بركت امام حسن مجتبى‏(عليه الصّلاة و السّلام)، اين جريان ارزشى نهضت اسلامى، اسلام را حفظ كرد. اگر امام مجتبى‏ اين صلح را انجام نمى‏ داد، آن اسلام ارزشىِ نهضتى باقى نمى ‏ماند و از بين مى‏ رفت؛ چون معاويه بالاخره غلبه پيدا مى‏ كرد."

سخنرانى ولی امر مسلمین در ديدار با اقشار مختلف مردم در سالروز ولادت امام حسن مجتبی علیه السلام 22/1/1369 –

میلادش مبارک